Aktualności ze świata sumo
  • Koniec Miyagino-beya. Dawna stajnia Hakuhō oficjalnie rozwiązana.

    Koniec Miyagino-beya. Dawna stajnia Hakuhō oficjalnie rozwiązana.

    Dawna Miyagino-beya, którą prowadził były yokozuna Hakuhō, została oficjalnie rozwiązana. Decyzję podjęto 28 maja podczas regularnego posiedzenia zarządu Japońskiego Związku Sumo w Ryōgoku Kokugikan w Tokio. Oznacza to zakończenie tymczasowej „opieki” nad rikishi dawnej stajni Miyagino, którzy od ponad dwóch lat przebywali w Isegahama-beya. Od teraz wszyscy będą już formalnie… czytaj dalej

AKTUALNOŚCI ze świata sumo
Przewodnik po świecie sumo

Sumo to coś znacznie więcej niż sport. To rytuał, tradycja i żywa część japońskiej kultury, której korzenie sięgają ponad tysiąca lat. Każdy element — od ceremonii poprzedzających walkę, przez strój zawodników, po gesty sędziów — ma określone znaczenie i swoją symbolikę. Dla widza z zewnątrz to świat pełen nieoczywistych zasad i zwyczajów, które trudno uchwycić przy pierwszym kontakcie. Jeśli chcesz zrozumieć, kim naprawdę jest rikishi i czym różni się turniej honbasho od codziennego treningu w stajni, jesteś we właściwym miejscu.

Historia

Historia sumo sięga starożytności i jest nierozerwalnie związana z tradycją oraz duchowością Japonii. Pierwsze wzmianki o walkach zapaśniczych pojawiają się już w VIII wieku w kronikach Kojiki i Nihon Shoki. Zgodnie z zawartymi tam przekazami, pojedynek między bóstwami miał rozstrzygnąć o losie japońskich ziem, co symbolicznie podkreślało znaczenie sumo dla kultury i tożsamości narodowej.

Od początku sumo było ściśle powiązane z religią Shinto i pełniło funkcję rytuału związanego z modlitwami o urodzaj. Walki odbywały się podczas ceremonii ku czci kami, a wiele elementów przetrwało do dziś w niemal niezmienionej formie. Rozsypywanie soli na ringu, uniesione ręce zawodników czy rytualne tupanie (shiko) symbolizują oczyszczanie przestrzeni i odpędzanie złych duchów, podkreślając sakralny charakter walki. Z biegiem czasu sumo przestało być wyłącznie rytuałem religijnym. W średniowieczu zyskało także znaczenie jako forma rozrywki dworskiej oraz element treningu wojskowego — samurajowie wykorzystywali je do rozwijania siły, równowagi i dyscypliny. Kluczowy przełom nastąpił jednak w okresie Edo period, kiedy sumo zaczęło przekształcać się w zorganizowany sport. Powstawały stajnie zapaśnicze (heya), ustalono zasady walk, a zawody stały się popularnym widowiskiem publicznym, przyciągającym tłumy widzów.

Współczesne sumo łączy w sobie elementy tradycji i nowoczesności. Turnieje nadal rozpoczynają się od rytuałów shintō, a ring (dohyō) traktowany jest jako przestrzeń o charakterze sakralnym. Jednocześnie dyscyplina funkcjonuje jako profesjonalny sport zarządzany przez Japońskie Stowarzyszenie Sumo (Nihon Sumo Kyokai), a zawody przyciągają szeroką publiczność i są transmitowane na dużą skalę.

Dyscyplina ta bywa określana mianem „sportu narodowego”. Warto jednak zaznaczyć, że określenie to ma charakter zwyczajowy. Termin kokugi funkcjonuje w świadomości społecznej, lecz sumo nigdy nie otrzymało takiego statusu formalnie. Mimo ogromnego znaczenia kulturowego, współcześnie wielu Japończyków za faktyczny sport narodowy uznaje baseball, który od XIX wieku cieszy się ogromną popularnością i często dominuje w mediach. Nie zmienia to jednak faktu, że sumo pozostaje unikalnym fenomenem — żywym dziedzictwem, w którym przenikają się historia, religia i sportowa rywalizacja, nadając mu szczególny, niemal symboliczny status w kulturze Japonii.

Zasady

Sumo to tradycyjna japońska odmiana zapasów, w której celem zawodnika jest wypchnięcie przeciwnika poza okrąg ringu – zwanego dohyō – lub zmuszenie go do dotknięcia podłoża inną częścią ciała niż stopy. Pojedynki są krótkie i dynamiczne, a o zwycięstwie często decydują ułamki sekund, precyzja ruchu oraz umiejętność wykorzystania równowagi przeciwnika. Regulamin jasno określa techniki niedozwolone. Zabronione są m.in. kopnięcia, ciągnięcie za włosy czy uderzenia zaciśniętą pięścią. Dzięki temu walka opiera się przede wszystkim na kontroli pozycji, pracy bioder i chwytach, a nie na brutalnej sile. Po zakończeniu pojedynku ogłaszana jest technika zwycięska, czyli kimarite. W oficjalnym systemie wyróżnia się 82 takie techniki. Jedną z najczęściej stosowanych jest yorikiri – polegająca na uchwyceniu przeciwnika za pas (mawashi) i wypchnięciu go poza ring.

Każdy pojedynek prowadzony jest przez sędziego ringowego, zwanego gyōji. Odpowiada on za rozpoczęcie walki, jej przebieg oraz natychmiastowe ogłoszenie zwycięzcy. W ręku trzyma charakterystyczny wachlarz (gunbai), którym wskazuje triumfatora. Funkcja ta wymaga dużego doświadczenia, refleksu i pewności decyzji, ponieważ werdykt zapada bezpośrednio po zakończeniu starcia.

Choć autorytet gyōjiego jest bardzo wysoki, jego decyzja nie jest absolutna. W razie wątpliwości może zostać zweryfikowana przez sędziów bocznych – shimpan – którzy obserwują walkę z różnych stron dohyo. Procedura weryfikacyjna nosi nazwę mono-ii. Dochodzi do niej wtedy, gdy pojawiają się wątpliwości co do prawidłowości werdyktu. W takiej sytuacji pięciu sędziów shimpan wchodzi na ring i przeprowadza krótką naradę. Podczas mono-ii możliwe są trzy rozstrzygnięcia: podtrzymanie decyzji gyōjiego, zmiana zwycięzcy lub zarządzenie powtórzenia walki (torinaoshi), jeśli sytuacja pozostaje niejednoznaczna. Współcześnie sędziowie mogą korzystać z powtórek wideo, co znacząco zwiększa precyzję oceny. Mimo to mono-ii pozostaje elementem łączącym nowoczesne narzędzia z tradycyjnym systemem sędziowania, zapewniając równowagę między autorytetem sędziego a obiektywną weryfikacją decyzji.

Dohyō, czyli ring do walk sumo, stanowi centralny element całego widowiska i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli tej dyscypliny. Ma formę okręgu o średnicy około 4,55 metra, wyznaczonego przez krąg ze zwiniętej słomy ryżowej, osadzonej w powierzchni ringu. Całość znajduje się na podwyższonej, kwadratowej platformie z ubitej gliny o boku około 6,70 metra, co zapewnia zarówno stabilność, jak i podkreśla ceremonialny charakter miejsca.

Budowa dohyō jest procesem głęboko zakorzenionym w tradycji. Przed każdym wielkim turniejem ring konstruuje się od podstaw, przy użyciu wyłącznie tradycyjnych metod. Glina jest starannie ubijana, aby wytrzymać intensywne starcia zawodników, a jej powierzchnię pokrywa się cienką warstwą piasku, która umożliwia precyzyjne śledzenie ruchów, śladów stóp i momentów utraty równowagi.

Dohyō pełni jednak nie tylko funkcję sportową – ma również istotne znaczenie symboliczne. W tradycji shintō uznawane jest za przestrzeń świętą, wymagającą rytualnego oczyszczenia. Przed rozpoczęciem zawodów przeprowadzane są ceremonie mające na celu jego uświęcenie, a w trakcie walk zawodnicy rozsypują sól, co symbolizuje oczyszczenie i ochronę przed negatywnymi siłami.

Szczególnym wyrazem tego sakralnego wymiaru jest rytuał Dohyō Matsuri, odbywający się zazwyczaj w przeddzień turnieju. Jego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom oraz pomyślnego przebiegu zawodów. Ceremonię prowadzi gyōji, który występuje w stroju przypominającym szaty kapłana, co podkreśla religijny charakter obrzędu.

W trakcie Dohyō Matsuri w centralnej części ringu zakopywane są symboliczne ofiary, takie jak ryż, sake czy suszona ryba. Mają one zapewnić przychylność bóstw oraz ochronę zawodników. Następnie powierzchnia dohyō zostaje posypana solą, co zgodnie z wierzeniami shintō oznacza rytualne oczyszczenie. Całości towarzyszą modlitwy o brak kontuzji, sprawiedliwe rozstrzygnięcia i harmonijny przebieg turnieju. Dohyō wraz z towarzyszącymi mu rytuałami dobrze oddaje specyfikę sumo – dyscypliny, w której rywalizacja sportowa pozostaje nierozerwalnie związana z tradycją i duchowością.

Zawodnicy

W profesjonalnym japońskim sumo rywalizuje obecnie około 650 zawodników, podzielonych na sześć dywizji. Najniższą z nich jest Jonokuchi, w której rozpoczynają karierę wszyscy nowi adepci. Kolejne poziomy to Jonidan, Sandanme oraz Makushita. Na szczycie hierarchii znajdują się dwie najwyższe dywizje: Jūryō i Makuuchi, skupiające najlepszych zawodników.

Zapaśnik sumo określany jest mianem rikishi, jednak dopiero awans do statusu sekitori – czyli wejście do dywizji Jūryō lub Makuuchi – oznacza pełnoprawne uczestnictwo w zawodowym sporcie. Status ten wiąże się z istotnymi przywilejami: stałym wynagrodzeniem, premiami za zwycięstwa oraz dodatkowymi nagrodami turniejowymi.

Sekitori korzystają także z wyraźnie lepszych warunków życia. Mogą mieszkać w prywatnych pokojach w swojej stajni (heya), a także prowadzić życie rodzinne poza nią. Niżej notowani rikishi dzielą wspólne przestrzenie i podlegają znacznie bardziej restrykcyjnemu reżimowi codziennych obowiązków. Awans do grona sekitori jest zatem jednym z najważniejszych momentów w karierze, osiąganym po latach intensywnego treningu i konsekwentnych wyników sportowych.

Podstawową jednostką organizacyjną w świecie sumo jest heya – stajnia treningowa będąca jednocześnie miejscem zamieszkania zawodników. Obecnie funkcjonuje 46 takich ośrodków, prowadzonych przez byłych rikishi posiadających licencję trenerską (toshiyori-kabu). Życie w heya opiera się na ścisłej hierarchii. Starsi i wyżej notowani zawodnicy mają większe przywileje, natomiast młodsi wykonują codzienne obowiązki – od sprzątania po przygotowywanie posiłków i wsparcie organizacyjne treningów. Istotną zasadą rywalizacji jest zakaz walk między zawodnikami tej samej heya, z wyjątkiem dogrywki (kettei-sen) decydującej o zwycięstwie w turnieju. Stajnie zrzeszone są ponadto w większe grupy organizacyjne – ichimon – które współpracują przy treningach (degeiko) i sparingach.

Charakterystycznym elementem wizerunku zapaśników sumo jest fryzura chonmage, utrzymywana przy użyciu specjalnego wosku (bintsuke). Za jej formowanie odpowiadają wyspecjalizowani fryzjerzy, zwani tokoyama. Chonmage wywodzi się z tradycji samurajskiej i pierwotnie symbolizowała status społeczny oraz lojalność. Współcześnie zachowała się niemal wyłącznie w sumo, pełniąc funkcję zarówno estetyczną, jak i symboliczną. Wyróżnia się dwa główne warianty tej fryzury: prostszy, noszony przez zawodników niższych dywizji, oraz bardziej ozdobny, przypominający liść miłorzębu, zarezerwowany dla sekitori i używany podczas oficjalnych walk.

Utrzymanie odpowiedniego kształtu bywa wymagające, zwłaszcza przy trudnej strukturze włosów. Chonmage ma także znaczenie praktyczne – częściowo amortyzuje uderzenia głowy – jednak jego główna rola jest symboliczna. Zwieńczeniem kariery rikishi jest ceremonia danpatsu-shiki, podczas której stopniowo odcinany jest kok. Ostateczne cięcie wykonuje mistrz stajni, co symbolizuje definitywne zakończenie kariery i odejście z profesjonalnego sumo.

System wynagrodzeń w sumo jest ściśle powiązany z rangą zawodnika. Rikishi z niższych dywizji (Jonokuchi–Makushita) nie otrzymują stałej pensji – przysługuje im jedynie dodatek turniejowy (basho teate). Ponieważ stajnia zapewnia im podstawowe potrzeby, system ten funkcjonuje jako forma „stażu”. Stałe wynagrodzenie zaczyna się od poziomu Jūryō i wynosi miesięcznie około 1,1 mln jenów, w Makuuchi około 1,4 mln jenów, dla Komusubi i Sekiwake około 1,8 mln jenów, dla Ōzeki około 2,5 mln jenów, a dla Yokozuny około 3 mln jenów.

Dodatkowo zwycięzca turnieju Makuuchi otrzymuje premię rzędu 10 mln jenów. Istotnym źródłem dochodów są również nagrody sponsorskie – około 30 tys. jenów za każdy baner przy pojedynku – oraz gratyfikacje związane z nagrodami specjalnymi. Wraz ze wzrostem rangi rosną jednak także koszty. Awans do Jūryō wiąże się z koniecznością zakupu wyposażenia ceremonialnego, obejmującego skrzynię (akeni) za około 200 tys. jenów, strój ceremonialny za około 500 tys. jenów, jedwabny pas kosztujący nawet 1 mln jenów oraz ozdobny fartuch (kesho-mawashi), którego cena zaczyna się od 1 mln jenów. W dywizji Makuuchi dochodzą kolejne wydatki, m.in. na formalne kimona (somenuki) oraz tradycyjne prezenty (ochūgen) dla sponsorów i wspierających. W praktyce oznacza to, że wyższe dochody idą w parze z większymi zobowiązaniami finansowymi i reprezentacyjnymi.

Turnieje

W profesjonalnym sumo najważniejszymi wydarzeniami w roku są turnieje główne, określane jako honbasho. Odbywa się ich sześć w ciągu roku kalendarzowego – co dwa miesiące – a każdy trwa piętnaście dni. Stanowią one fundament rywalizacji sportowej i kluczowy element kalendarza sumo w Japonii. Zazwyczaj rozpoczynają się w drugą niedzielę miesiąca, choć styczniowy i lipcowy turniej mogą wystartować już w pierwszą niedzielę. Turnieje organizowane są w stałych lokalizacjach:

  • styczeń – Hatsu Basho (Tokio, Kokugikan),
  • marzec – Haru Basho (Osaka, EDION Arena Osaka),
  • maj – Natsu Basho (Tokio, Kokugikan),
  • lipiec – Nagoya Basho (Nagoja, IG Arena),
  • wrzesień – Aki Basho (Tokio, Kokugikan),
  • listopad – Kyushu Basho (Fukuoka, Fukuoka Kokusai Center).

System walk zależy od dywizji: w Makuuchi i Jūryō zawodnicy staczają po 15 pojedynków (po jednym dziennie), natomiast w niższych dywizjach liczba walk wynosi 7, przy większych odstępach między startami. Wyniki osiągane podczas honbasho bezpośrednio wpływają na pozycję zawodnika w rankingu (banzuke), decydując o awansach, utrzymaniu miejsca lub spadkach do niższych dywizji.

Termin kachi-koshi oznacza dodatni bilans zwycięstw, czyli sytuację, w której zawodnik kończy turniej z przewagą wygranych nad porażkami – w piętnastodniowym turnieju jest to co najmniej osiem zwycięstw. Uzyskanie kachi-koshi ma kluczowe znaczenie, ponieważ umożliwia awans w rankingu, zwiększa szanse na promocję do wyższej dywizji, a w Makuuchi gwarantuje utrzymanie się w elicie i poprawę warunków finansowych.

Przeciwieństwem jest make-koshi, czyli ujemny bilans (więcej porażek niż zwycięstw), co w praktyce oznacza siedem lub mniej wygranych w turnieju. Konsekwencje są zazwyczaj negatywne i obejmują spadek w rankingu oraz możliwą degradację do niższej dywizji – im gorszy wynik, tym większy spadek. Wyjątek stanowią najwyższe rangi: Yokozuna nie podlega degradacji, jednak w przypadku słabych wyników oczekuje się intai (zakończenia kariery), natomiast Ōzeki po jednym make-koshi otrzymuje status kadoban (zagrożenie spadkiem), a dopiero drugi z rzędu skutkuje degradacją.

Yūshō to tytuł przyznawany zwycięzcy turnieju, czyli zawodnikowi z najlepszym bilansem w danej dywizji, i stanowi jedno z najważniejszych osiągnięć w karierze sumity. W przypadku remisu na szczycie tabeli rozgrywana jest kettei-sen (dogrywka), która wyłania ostatecznego triumfatora i może mieć formę pojedynczego pojedynku lub serii walk. Zdobycie yūshō wiąże się z prestiżem sportowym, nagrodami finansowymi i rzeczowymi oraz – w Makuuchi – uroczystą ceremonią wręczenia m.in. Pucharu Cesarza.

W najwyższej dywizji Makuuchi przyznawane są również nagrody specjalne, zwane sanshō, trafiające do zawodników, którzy wyróżnili się podczas turnieju, nawet jeśli nie zdobyli yūshō. Nie są one przyznawane automatycznie – decyzja zależy od oceny występów przez komisję – jednak ich zdobycie stanowi istotne wyróżnienie i często przyspiesza rozwój kariery zawodnika. Wyróżnia się trzy kategorie: gino-shō (za wybitną technikę i szeroki repertuar chwytów), shukun-shō (za szczególne osiągnięcia, np. zwycięstwa nad wyżej notowanymi rywalami) oraz kantō-shō (za waleczność, determinację i zaangażowanie).

Rangi

Każdy zawodnik w obrębie danej dywizji posiada przypisaną rangę. Każda z nich występuje w dwóch wariantach: wschodnim (higashi) oraz zachodnim (nishi). Zgodnie z tradycją wyższą pozycję zajmuje zawodnik sklasyfikowany po stronie wschodniej względem rywala o tej samej randze po stronie zachodniej. Najwyższą dywizją zawodowego sumo jest Makuuchi. Cztery najwyższe rangi w jej strukturze określa się wspólnym mianem San’yaku („trzy szczeble”, choć w praktyce obejmuje ono cztery stopnie). Od najwyższego są to Yokozuna (横綱, wielki mistrz), Ōzeki (大関, mistrz), Sekiwake (関脇) oraz Komusubi (小結).

Ranga Yokozuny jest najwyższym możliwym tytułem w sumo. Może być przyznana kilku zawodnikom jednocześnie, dopuszcza się jednak również okresy, w których żaden aktywny zawodnik jej nie posiada. W przypadku rang Ōzeki, Sekiwake i Komusubi obowiązuje zasada minimalnej reprezentacji – musi istnieć co najmniej dwóch zawodników, po jednym w wariancie wschodnim i zachodnim. W praktyce liczba ta bywa większa, co wynika z bieżących wyników oraz decyzji komisji rankingowej tworzącej banzuke.

Pozostali zawodnicy dywizji Makuuchi noszą rangę Maegashira. Jest ona numerowana – standardowo od Maegashira 1 do Maegashira 15, choć w zależności od liczby zawodników w San’yaku może sięgać nawet 17. Cała dywizja Makuuchi liczy zawsze 42 zawodników, dlatego liczba miejsc wśród Maegashira jest elastycznie dostosowywana. W niższych dywizjach – Jūryō, Makushita, Sandanme, Jonidan i Jonokuchi – system rang jest prostszy. Każdy stopień może być obsadzony maksymalnie przez dwóch zawodników: jednego w wariancie wschodnim i jednego w zachodnim. Nazewnictwo rang odpowiada nazwie dywizji (np. Jonokuchi 1, Jonokuchi 2 itd.).

Ōzeki (大関) to druga najwyższa ranga w sumo i jeden z kluczowych etapów kariery rikishi. Awans na ten poziom wymaga nie tylko wysokiej skuteczności, ale przede wszystkim stabilności wyników. Podstawowym kryterium jest osiągnięcie bardzo dobrych rezultatów w trzech kolejnych turniejach na poziomie Sekiwake (rzadziej Komusubi). W praktyce oznacza to zwykle około 33–35 zwycięstw łącznie. Ostateczną decyzję podejmuje komisja rankingowa, uwzględniając także styl walki, dominację oraz ogólną postawę zawodnika.

Ranga Ōzeki wiąże się z istotną odpowiedzialnością, ale oferuje też pewną ochronę przed natychmiastową degradacją. Po uzyskaniu ujemnego bilansu (make-koshi) zawodnik otrzymuje status kadoban, co oznacza zagrożenie spadkiem. Jeśli w kolejnym turnieju osiągnie dodatni bilans (kachi-koshi), utrzymuje rangę. W przeciwnym razie zostaje zdegradowany do Sekiwake. System przewiduje jednak mechanizm szybkiego powrotu: zdegradowany Ōzeki może odzyskać tytuł, jeśli jako Sekiwake w następnym turnieju odniesie co najmniej 10 zwycięstw.

Uzyskanie tytułu Yokozuna (横綱) stanowi najwyższe i najbardziej wymagające osiągnięcie w profesjonalnym sumo. Ranga ta symbolizuje nie tylko dominację sportową, lecz także najwyższe standardy etyczne i reprezentacyjne. Do nominacji może zostać rozważony wyłącznie zawodnik posiadający rangę Ōzeki, a najczęściej stosowane kryteria obejmują zwycięstwo w dwóch kolejnych turniejach na tym poziomie lub jedno zwycięstwo oraz łącznie co najmniej 38 wygranych w trzech następujących po sobie turniejach.

Decyzję podejmuje specjalna rada Yokozuna shingī iinkai (Rada ds. deliberacji Yokozuny), która ocenia nie tylko wyniki, ale również styl walki, poziom dominacji oraz tzw. hinkaku – godność i postawę właściwą najwyższemu mistrzowi. Ranga Yokozuny jest dożywotnia i nie podlega formalnej degradacji. W praktyce jednak słabe wyniki przez kilka kolejnych turniejów prowadzą do silnej presji na zakończenie kariery (intai). Mechanizm ten ma na celu ochronę prestiżu tytułu. Yokozuna pełni również szczególną funkcję ceremonialną – tylko zawodnicy tej rangi wykonują rytuał dohyō-iri w charakterystycznym pasie tsuna. Oczekuje się od nich roli nie tylko sportowych liderów, ale także ambasadorów tradycji sumo.

Banzuke to oficjalny ranking zawodników, publikowany na około dwa tygodnie przed każdym turniejem i zawierający pełne zestawienie rikishi według dywizji oraz rang. Jego układ bezpośrednio odzwierciedla wyniki poprzedniego turnieju – zawodnicy z dodatnim bilansem (kachi-koshi) awansują, natomiast ci z ujemnym bilansem (make-koshi) spadają. Skala zmian zależy zarówno od liczby zwycięstw i porażek, jak i wcześniejszej pozycji w rankingu. Banzuke ma także wymiar symboliczny – tradycyjnie jest zapisywany ręcznie w formie kaligraficznego zwoju, a jego publikacja stanowi ważny moment dla środowiska sumo, inicjując analizę układu sił przed kolejnym turniejem.

Gdzie oglądać?

W Polsce można oglądać sumo na kilku sprawdzonych platformach, zarówno w formie transmisji na żywo, jak i skrótów. Należy pamiętać, że różnica czasu między Polską a Japonią sprawia, iż walki, rozgrywane w Japonii późnym popołudniem, u nas przypadają na godziny poranne.

Walki można również oglądać w telewizji – kanał NHK transmituje sumo w różnych wersjach w zależności od stacji. Telewizyjny kanał NHK World Japan nadaje anglojęzyczne transmisje na żywo z wybranych dni turnieju – zazwyczaj są to dni 1, 8, 14 oraz ostatni, 15 dzień. Z kolei NHK World Premium oferuje pełne transmisje każdego dnia, jednak wyłącznie w języku japońskim.

Pełne transmisje z całych dni turniejowych można znaleźć także na płatnej platformie ABEMA TV, która nadaje je w języku japońskim. Należy jednak zaznaczyć, że dostęp do ABEMA z Polski jest ograniczony i wymaga użycia VPN-u. Innym rozwiązaniem jest oficjalna aplikacja Grand Sumo Official App, dostępna na iOS i Android. To narzędzie stworzone przez Japońskie Stowarzyszenie Sumo oferuje płatne materiały wideo, archiwalne walki i pełne zestawienia wyników.

Dla osób, które preferują oglądanie skrótów, doskonałym źródłem jest oficjalny kanał Japan Sumo Association na YouTube, gdzie tuż po zakończeniu poszczególnych walk pojawiają się krótkie klipy – bez komentarza, ale w świetnej jakości. Drugim oficjalnym kanałem jest Sumo Prime Time, który przybliża świat tej dyscypliny: turnieje, zawodników, historię i tradycje. Program prowadzi Hiro Morita, komentator sumo w NHK World-Japan od 1999.

W sieci można natrafić również na nieoficjalne transmisje na żywo na YouTube czy Twitchu, jednak takie materiały często szybko znikają ze względu na prawa autorskie. Jednym z najstarszych jest kanał Kintamayamy jednak obecnie ze względu na prawa autorskie skróty z każdego dnia znikają dosłownie następnego dnia.

Słownik

aki basho – wrześniowy turniej w Tokio

banzuke – aktualny ranking zawodników

chonmage – tradycyjna japońska fryzura z kokiem, obecnie noszona głównie przez zapaśników sumo

danpatsu-shiki – ceremonia po wycofaniu się sekitoriego z aktywnej kariery ozumo, podczas której zaproszeni goście ucinają po kawałku jego chonmage

degeiko – trening pomiędzy zapaśnikami z konkurujących stajni

deshi – uczeń, zapaśnik z niższą rangą w stajni (makushita i niżej)

dohyo – ring do walk sumo

gino-sho – nagroda specjalna za technikę

gyōji – sędzia ringowy w sumo

haru basho – marcowy turniej w Osace

hatsu basho – stycznowy turniej w Tokio

heya – stajnia/szkoła sumo

honbasho – główny turniej sumo

ichimon – 5 grup zrzeszających wszystkie heya

intai – zakończenie aktywnej kariery zawodnika

jonidan – piąta dywizja w sumo

jonokuhi – szósta dywizja w sumo

jungyo – turnee zawodników do różnych rejonów Japonii, pokazowe turnieje, odbywają się pomiędzy honbasho

jūryō – druga dywizja w sumo

kachi-koshi – dodatni bilans walk w turnieju

kadoban – ozeki zagrożony degradacją

kanto-sho – nagroda specjalna za waleczność

keiko – trening sumo

kimarite – oficjalne techniki używane do wygrywania walk

kinboshi – „złota gwiazda” przyznawana maegashirze, który pokona yokozunę.

komusubi – czwarta ranga w sumo

kyujo – wycofanie się z honbasho z powodu kontuzji

kyushu basho – listopadowy turniej w Fukuoce

maegashira – niższe rangi w dywizji makuuchi

hiramaku  – inne określenie maegashira

make-koshi – ujemny bilans walk w turnieju

makushita – trzecia dywizja w sumo

makuuchi – najwyższa dywizja w sumo

mawashi – pas którym opleceni są zawodnicy

mono-ii – narada sędziów

nagoya basho – lipcowy turniej w Nagoii

nakabi – ósmy dzień honbasho, środkowy punkt turnieju, zawsze w niedzielę

natsu basho – majowy turniej w Tokio

ozeki – druga ranga w sumo

rikishi – zawodnik sumo

san’yaku – 3 najwyższe rangi w dywizji makuuchi po yokozunie

sandanme – czwarta dywizja w sumo

sekitori – zawodnicy z 2 najwyższych dywizji

sekiwake – trzecia ranga w sumo

senshuraku – ostatni 15 dzień turniejuj

shimpan – sędziowie zasiadający wokół ringu

shukun-sho – nagroda specjalna za wybitny występ

yokozuna – najwyższa ranga w sumo

yusho – zwycięstwo turnieju